کوروش شیشهگران (متولد ۱۳۲۴، قزوین) نقاش، طراح گرافیک، چاپگر و معمار داخلی معاصر ایران و از چهرههای شاخص هنر مدرن و معاصر ایران است.
او دیپلم نقاشی خود را در سال ۱۳۴۶ از هنرستان هنرهای زیبای پسران تهران و لیسانس معماری داخلی را در سال ۱۳۵۲ از دانشکده هنرهای تزئینی دانشگاه هنر تهران دریافت کرد و فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه ۱۳۵۰ آغاز نمود.
نخستین نمایشگاه انفرادی او در سال ۱۳۵۱ در گالری مس تهران برگزار شد؛نمایشگاهی که نگاه مردمگرایانهی او را در شیوهی ارائه آثار نشان میداد. در این نمایشگاه، تمامی آثار به جای فروش به مردم و مؤسسات عمومی اهدا شد؛ رویکردی که بیانگر باور او به گسترش ارتباط مستقیم میان هنر و زندگی روزمره بود.
شیشهگران در دهه ۱۳۵۰ بهویژه در حوزه طراحی گرافیک و پوستر با بهرهگیری از چاپ سیلک فعالیت داشت و همزمان تجربههای متنوعی را در زمینهی تکثیر، عرضه و گسترش مدیومهای هنری دنبال کرد.
از سال ۱۳۵۵، او پوسترها و کارهای گرافیکی متعددی با موضوعات اجتماعی و سیاسی طراحی و اجرا کرده که در سطح شهر نمایش داده شده و نمایشگاههایی نیز از آنها برگزار شده است.
از آثار شاخص این دوره، پوستر «صلح برای لبنان» (۱۳۵۵) است که برای آن تقدیرنامهای از سازمان ملل متحد دریافت کرد. او همچنین با ارائهی خیابان انقلاب بهعنوان یک اثر هنری زنده و بازتولید آثار هنرمندان برجستهی ایران و جهان با بیانی شخصی، مرزهای میان اثر هنری، فضای نمایش و مخاطب را گسترش داد.
نخستین نمایشگاه خارجی شیشهگران در سال ۱۳۵۵ در شهر بالِ سوئیس برگزار شد و در سال ۱۳۵۶ مجموعهای متشکل از ۵۲ اثر حجمی برگرفته از اشیای روزمره را به نمایش گذاشت.
از حدود سال ۱۳۶۲، مسیر هنری کوروش شیشهگران بهطور جدی به نقاشیهای انتزاعیِ خطمحور تغییر یافت؛ آثاری که طی بیش از سه دهه تداوم یافته و به امضای بصری او بدل شدهاند. او در این نقاشیها با تکیه بر خطوط سیال و نواری، تصویری انتزاعی از انسان و جهان معاصر ارائه میدهد؛ جایی که فیگورها نه بهعنوان بازنمایی ظاهری، بلکه بهمثابه امکانی برای بیان لایههای درونی و نمادین انسان شکل میگیرند. حرکتهای سریع، بداهه و پرانرژی قلم، نقش اساسی در شکلگیری این زبان بصری دارند.
در پایدارترین دوره کاری شیشهگران، «کنش خطخطی کردن» بهعنوان رفتاری غریزی و کهن برای تخلیه احساسات، به محور اصلی آثار او تبدیل میشود. خطوط مواج، بیقرار و بیپایان، بدون توجه به نقطهی آغاز یا فرجام، آزادانه بر سطح بوم حرکت میکنند و در میانهی پیچشهای خود فضاهایی گرافیکی و ریتمیک پدید میآورند. در این آثار، بیش از آنکه تصویر یا فرم مشخصی بر تابلو سیطره داشته باشد، حرکت سیال خطوط نرم و منحنی با انرژی و پویایی بالا غالب است؛ کیفیتی که به یکی از شاخصههای شناختهشدهی هنر معاصر ایران و امضای بصری شیشهگران بدل شده است.
آثار شیشهگران بر بازشناسی ظرفیتهای گرافیکی و بصری خطوط نواری و فیگورهای گرهخورده استوارند و جهانی انتزاعی، معلق و معناگریز را بازسازی میکنند. هرچند گاه اشیا یا چهرههایی در این فضاها بهوضوح پدیدار میشوند، اما آنها نیز همچون عناصر انتزاعی، بهانهای برای جستوجو در ارزشهای فرم، رنگ و حرکتاند و در نهایت در خدمت زبان خطمحور و سیال هنرمند قرار میگیرند.
جواد مجابی، منتقد هنر، نقاشیهای شیشهگران را آثاری میداند که «در فاصلهی موسیقی و معماری ایستادهاند»؛ ترکیبهایی سیال با خطوط رنگین که همچون قطعهای موسیقایی واجد ریتم، حرکت و چندمعناییاند و میان ساختن و نساختن در نوساناند.
آثار کوروش شیشهگران در نمایشگاههای انفرادی و گروهی متعدد در ایران و خارج از کشور و در رویدادهایی چون نخستین دوسالانه نقاشی ایران، نهمین دوسالانه هنر آسیا، دوسالانه جهانی پکن و دوسالانه جهان اسلام به نمایش درآمدهاند. او افزون بر دریافت تقدیرنامه سازمان ملل متحد، موفق به کسب مقام نخست مسابقه هزاره جهانی نقاشی در ایران و تقدیر هیئت داوران نخستین دوسالانه بینالمللی نقاشی جهان اسلام شده است. حضور مستمر آثار او در نمایشگاهها، دوسالانهها و مجموعههای معتبر، جایگاه او را بهعنوان یکی از هنرمندان تأثیرگذار هنر معاصر ایران تثبیت کرده است.
کتابی از مجموعه آثار او توسط انتشارات ساقی در سال ۱۳۹۵ به چاپ رسیده است.


English